پیشگیری ایدز و تغذیه

(2341 مجموع کلمات موجود در متن)
(1082 بار مطالعه شده است)  

راههای انتقال ویروس ایدز : 1- از راه خون و فرآورده های خونی آلوده : بررسی های انجام شده نشان می دهد که بسیاری از فراورده های خونی از جمله پلاسما ، گلبول قرمز متراکم ، فاکتور انعقادی ، خون کامل و پلاکت می تواند باعث آلودگی شود . و آلبومین و گاماگلوبولین خطر آلودگی ندارد . 2- پیوند نسج آلوده 3 – استفاده مجدد از سرنگ و سر سوزن های استفاده شده : این عامل انتقال بخصوص درمعتادان تزریقی ، عامل مهم انتشار بیماری است . 4 – استفاده از لوازم پزشکی و دندانپزشکی استریل نشده و آلوده 5- استفاده از ابزار مشترک جهت خالکوبی ، ختنه ، سوراخ کردن گوش ، حجامت و … 6 – استفاده از تیغ سلمانی مشترک 7 – تماس جنسی دو فردی که یکی از آنها آلوده به ویروس باشد . توجه داشته باشید که سن ، جنس ، نژاد و رنگ تاثیری در انتقال بیماری ندارد 8 – انتقال از مادر به کودک احتمال انتقال بیماری قبل از زایمان ، در حین زایمان و پس از زایمان از مادر آلوده به فرزند وجود دارد . البته انتقال در حین بارداری و وضع حمل از زمان بعد از زایمان بیشتر است . حدود 45 – 20 درصد مادرانی که آلوده هستند ، عفونت را به فرزندان خود منتقل می کنند . همچنین ثابت شده است که شیر مادران آلوده می تواند سبب انتقال ویروس از مادر به فرزند باشد . امروزه در اکثر کشورهای دنیا خون و فراورده های خونی را از نظر آلودگی به ویروس ایدز مورد بررسی قرار می دهند . متاسفانه در کشور ما انتقال بیماری در میان استفاده کنندگان از سرنگ های مشترک ( معتادان تزریقی ) میزان قابل توجهی از انتقال در سالهای اخیر را به خود اختصاص داده است . بر خلاف جدا سازی ویروس ایدز از بسیاری از ترشحات بدن مانند خون ، ترشحات جنسی مردان و زنان ، بزاق ، ادرار ، اشک ، عرق ، شیر مادر و مایع مغزی نخاعی و … سرایت در اثر تماس با همه آنها صورت نمی گیرد و فقط خون ، ترشحات جنسی و شیر مادر ، عامل انتقال هستند بنابراین ویروس ایدز از راه تماس های عادی مانند کار کردن با هم ، صحبت کردن ، هم سفر شدن ، غذا خوردن ، هم چنین از را استخر ، توالت ، حمام ، دست دادن ، بغل کردن ، بوسیدن ، استفاده از ظروف غذا خوری مشترک ، عطسه ، سرفه ، گوشی تلفن ،و … قابل انتقال نیست .
سیر بیماری ، علایم و تظاهرات بیماری :
از زمان ورود عامل بیماری به بدن تا شروع علایم بیماری ، مدت زمانی طول می کشد که به این مدت ، دوره نهفته گی یا کمون یا بدون علامت گویند . این دوره به طور دقیق مشخص نیست ، ولی فاصله زمانی بین شروع عفونت تا ظهور بیماری از 6 ماه تا 5 سال و حتی 10 سال می تواند باشد . دوره کمون طولانی از اهمیت خاصی برخوردار است ، زیرا ممکن است ویروس در طی این مدت به جامعه راه یافته و علایم بالینی وقتی شناختهو ظاهر شود که ویروس میزان وسیعی از جامعه را آلوده کرده باشد . زیرا در طی دوره کمون افراد آلوده از نظر ظاهری به هیچ وجه قابل تشخیص نیستند ولی می توانند بیماری را انتقال دهند . بیماری در 4 مرحله تظاهر پیدا می کند که البته همه آْنها به طور الزامی در افراد آلوده مشاهده نمی شود .
1-مرحله حاد عفونت : که یک هفته بعد از آلودگی ایجاد می شود و حدود 12- 6 هفته یا بیشتر طول می کشد فرد آلوده و علایم عمومی مثل تب ، سردرد ، بی اشتهایی ، درد مفاصل ، بزرگ شدن غدد لنفاوی ، گلو درد و … دارد که اغلب در این مرحله بیماری تشخیص داده نمی شود . این علایم 2- 1 هفته بعد از بین می روند . این علایم به طور کامل مشابه بیماری های عفونی مثل سرما خوردگی و… بوده و به همین علت تشخیص بیماری در این مرحله به ندرت امکان پذیر است . 2- مرحله بدون علامت 3- مرحله عمومی پیش رونده 4- کمپلکس ایدز : عوارض مشخص این دوره که آخرین مرحله بیماری است شامل ، تب بیشتر از یک ماه ، اسهال ، کاهش وزن به میزان ده درصد ، بی حالی ، تعریق شبانه ، خستگی و… است . و در نهایت به دلیل نقص کامل سیستم ایمنی ، شخص مستعد ابتلا به انواع عفونت ها و سرطان ها و … می شود .
راه های تشخیص بیماری ایدز :
آزمایش های تشخیصی نباید فقط در کسانی که در معرض بیشتر خطر هستند ، مثل معتادان تزریقی ، بیماران هموفیلی ، دریافت کنندگان خون ، همسر و فرزندان فرد آلوده به HIV ، هم جنس بازان و افراد بی بند وبار جنسی و کارکنان موسسات بهداشتی ، درمانی و پرسنل آزمایشگاه ها انجام شود ، بلکه بهتر است در افراد مختلف نیز انجام شده تا اطمینان کافی از سلامت حاصل شود . آزمایش باید در محیطی محرمانه وسازگار با قوانین اجتماع انجام پذیرد . مشاوره قبل وبعد از آزمایش نیز باید انجام شود تا اطمینان افراد به اهمیت و عواقب نتایج تست بیشتر شود . تشخیص عفونت با کشف آنتی بادی سرمی بر علیه عامل ایجاد کننده بیماری (HIV ) به وسیله روش Elisa انجام می شود . این روش در کشف آنتی بادی HIV بسیار حساس است اما افرادی که به تازگی آلوده شده اند ممکن است آنتی بادی منفی باشند به عبارتی امکان دارد تست در اوایل بیماری با وجود حساسیت بالا به خطا ، منفی گزارش داده شود . در افرادی که مشکوک به آلودگی بوده ولی جواب آزمایش آنها منفی است باید آزمایش مجدددر هفته 6 ، ماه 3 و ماه 6 انجام شود . آزمایش های Elisa که به خطا ، مثبت گزارش شوند ( بدون وجود آلودگی با HIV ) بسیار نادر است و در صورت رخ دادن ، در مبتلایان به اختلالات خود ایمنی ممکن است دیده شود . در شیر خوارانی که از مادران آلوده به عفونت HIV به دنیا آمده اند و مادران آنها درمان ضد ویروسی دریافت نکرده اند ، 20تا30 درصد احتمال ابتلا به عفونت وجود دارد . اما باید توجه داشت که در تمام این کودکان به علت وجود آنتی بادی ضد ویروس مادری در گردش خون ، تست Elisa مثبت خواهد بود . آنتی بادی های مادری در 6 ماهگی ناپدید می شود و مثبت بودن تست Elisa بعد از 6 ماهگی موید آلودگی شیر خوار است . برای تشخیص زود هنگام عفونت می توان از روش های حساس بررسی RNA ویروس در پلاسما یا روش کشف آنتی ژن ( PCR ) HIV P2در گردش خون استفاده می شود . پیش گیری از عفونت HIV :
با توجه با شعار معروف سازمان بهداشت جهانی ( WHO ) در رابطه با AIDS که عبارت است (( ایدز واکسن ندارد ، درمان قطعی ندارد ، تنها راه مبارزه ، پیش گیری است )) می توان به اهمیت نقش پیش گیری از بیماری ایدز پی برد . به عبارتی در حال حاضر سلاح موثر در برابر انتشار این بیماری کشنده آموزش عمومی و پیش گیری از بروز آن است . – در چند جامعه که در معرض خطر بالای عفونت HIV قرار داشتند ( مانند مردان هم جنس باز در ایالات متحده و اروپای غربی ) تعدیل رفتاری و پیروی از تجارب جنسی ایمن تر و با کاهش میزان بروز عفونت همراه بوده است . و با توجه به این که یکی از شایع ترین راه های انتقال بیماری ایدز در سراسر جهان ، از طریق جنسی است ، بهترین راه پیش گیری از آن پایبندی به اصول اخلاقی و خانوادگی و اجتناب از بی بند باری جنسی است . استفاده از کاندم در تماس های جنسی مشکوک تا حدی می تواند از انتقال بیماری جلوگیری کند . – همان طور که بیان شد یکی از راه های مهم انتقال بیماری اسنفاده از سر سوزن های مشترک به خصوص در معتادان تزریقی است بنابراین باید از استفاده مجدد سرنگ های یک بار مصرف به طور جدی خود داری شود و قبل از به کار بردن هر گونه وسیله سوراخ کننده مانند سوزن خال کوبی ، تیغ سلمانی ، مسواک و … از عدم آلودگی و استریل بودن آن اطمینان حاصل کرد . – بهتر است خانم هایی که تمایل به بارداری دارند از سلامت خود ( عدم ابتلا به عفونت HIV ) اطمینان حاصل کرده و سپس اقدام به بارداری کنند . بررسی های انجام شده نشان داده است که درمان زنان آلوده به HIV با یکی از داروهای ضد ویروسی به نام زید وودین به مدت 6 ماه ، خطر انتقال عفونت از مادر به نوزاد رت در حدود 67 درصد کاهش می دهد ( از 25 درصد به 8 درصد می رساند ) – بهتر است تست های تشخیص بیماری ایدز برای کلیه افرادی که قصد ازدواج دارند ( برای بررسی سلامت کامل آنها از ابتلا به عفونت HIV ) مانند سایر تست های قبل از ازدواج انجام شود . – افرادی که در مراکز بهداشتی –درمانی و آزمایشگاه ها شاغلند ( پزشکان و پیراپزشکان ) احتیاط لازم را به عمل آورده و از عینک های مخصوص و دستکش و… استفاده کنند .
نقش تغذیه در پیش گیری از ابتلا به عفونت HIV :
همان طور که گفته شد ایدز یک بیماری کشنده و غیر قابل درمان است که به دنبال حمله به سیستم ایمنی و نقص موجود در سیستم دفاعی بدن منجر به مرگ می شود . بنابراین یکی از مهمترین مسائل افزایش قدرت سیستم ایمنی در افراد سالم و جلوگیری از سوء تغذیه و بالا بردن مقاومت بدن است . بررسی های اخیر نشان می دهد که یکی از علل عمده افزایش بروز بیماریهای ایدز در کشورهای آفریقایی نسبت به سایر مناطق دنیا سوء تغذیه و پایین بودن سطح ایمنی آنها به عفونت است . بدن انسان از طریق سدهای غیر اختصاصی ( مثل پوست ، غشاهای مخاطی ، سلولهای فاگوسیتیک ) و هم چنین پاسخ های اختصاصی دفاعی مثل آنتی بادی ها و … توانایی و شناسایی دفاع از خود در برابر حمله مواد خارجی را دارند و بدین وسیله در برابر بیماری ها مقاومت می کنند . حال اگر هر کدام از سدهای دفاعی اختصاصی و غیر اختصاصی به علت اشتباه در نحوه تغذیه و استفاده نادرست از مواد غذایی دچار اختلال شود . فرد به علت نقص ایمنی ، سریع تر از بقیه افراد به بیماری مبتلا می شود . به طور مثال کمبود پروتئین ، ساخت سلول های ایمنی و آنتی بادی ها را کاهش می هد . وجود آهن برای عملکرد بهتر سیستم ایمنی ضروری است و سلنیوم تولید آنتی بادی را تسریع کرده و عملکرد سلول های ایمنی را حمایت می کند . از سایر یون های موثر ( مواد معدنی مورد نیاز ) می توان به مس اشاره کرد که کمبود آن باعث افزایش میزان عفونت به ویروس HIV شده و هم چنین کمبود منیزیم که باعث اختلال در میزان پاسخ ایمنی هورمونی و سلولی در مبارزه با بیماری ها ( به خصوص ایدز ) می شود ، را نام برد . پوست به عنوان سد ایمنی اول در جلوگیری از ورود عوامل بیماری زا نقش مهمی دارد . دو اسید آمینه آرژینین و گلوتامین نیز در بهتر عمل کردن سیستم ایمنی نقش مهمی داشته و دو یون منیزیم و منگنز علاوه بر آهن و سلنیوم در بهبود اعمال سیستم ایمنی اهمیت دارند . ویتامین های آنتی اکسیدان مثل ویتامین C ، ویتامین E و بتاکاروتن ( پیش ویتامینA ) در جلوگیری از ایدز و سرطان و کلیه بیماریهای که به واسطه نقش سیستم ایمنی ایجاد می شوند نقش مهمی به عهده دارند . کمبود ویتامین B6 نیز در کنار کمبود ویتامین های آنتی اکسیدان در کاهش سطح دفاعی اهمیت دارد . دو اسید چرب به نام های امگا 3 و امگا 6 ( OMEGA 3 - OMEGA 6 ) که در روغن کبد ماهی و ماهی یافت می شوند نیز برای کارایی بهتر سیستم ایمنی لازمند . کمبود امگا 3 باعث سرکوب پاسخ آنتی بادی ها و از بین رفتن تدریجی سیستم دفاعی می شود و هم چنین تاثیر پاسخ سلول های ایمنی ( Tcell ) را کاهش می دهد . با توجه به مطالب فوق می توان نتیجه گرفت که استفاده مناسب از میوه ها ، سبزیجات ، ویتامین ها و مواد معدنی و سایر مواد می تواند نقش بسیار مهمی در پیش گیری از ابتلا به بیماری ها مختلف از جمله ایدز را داشته باشد . هم چنین باید توجه داشت که بعضی غذاها دارای طعم و ظاهری خوب بوده ولی از لحاظ کیفیت غذایی بسیار پایین هستند و نه تنها مواد مغذی و لازم را تاءمین نمی کنند بلکه خود به عنوان عامل از بین برنده این مواد مغذی هم عمل می کنند .
درمان تغذیه ای برای به تعویق انداختن پیش رفت بیماری ایدز :
برای به تعویق انداختن پیشرفت بیماری ایدز در بیماران مبتلا ، نیاز به یک رژیم غذایی حاوی کالری و پروتئین فراوان است . این مقدار نیاز در حدود یک و نیم برابر نیاز یک فرد عادی با همان وزن و سن و شرایط ، به کالری و پروتئین است .از طرفی مصرف مکمل های ویتامینی و مواد معدی برای تمامی بیماران مبتلا به ایدز توصیه می شود ، مقدار نیاز یک بیمار ایدزی به ویتامین و املاح حداقل دو برابر نیاز یک فرد عادی است . از میان ویتامین های مختلف ، B 12 - B 6 و فولات ( اسید فولیک ) از اهمیت بالاتری بر خوردارند مصرف سلنیوم نیز در بیماران ایدزی بسیار پر اهمیت است . این بیماران باید غذای مصرفی خود را در مقادیر کوچک و کم و در دفعات متعدد میل کنند و هرگونه سوء جذبی باید در آن ها مورد توجه قرار گیرد . این بیماران به علت نقص ایمنی و استعداد بالای ابتلا به عفونتهای مختلف باید در مصرف مواد غذایی دقت فراوان را داشته باشند : مصرف میوه ها و سبزیجات خام باید محدود شود ، زیرا که خطر آلودگی با میکرواورگانیسم ها در این افراد وجود دارد . هم چنین باید از مصرف غذاهای بیرون از منزل به طور جدی خودداری کنند .

مطالب مرتبط:

تغذیه در ایدز (قسمت اول)

تغذیه در ایدز (قسمت دوم)