ادم یا احتباس مایعات

(942 مجموع کلمات موجود در متن)
(1005 بار مطالعه شده است)  

احتباس مایعات در بدن یا « ادم » به وجود مغادیر غیر طبیعی و زیاد مایعات در فضاهای بافتی بدن ، به علت اختلالات در مکانیسم های مربوط با تبادل مایعات ، اطلاق می گردد. ادم در بیماری های قلبی (نارسایی احتقانی قلب) ، بیماریهای کلیوی ( سندروم نفروتیک ) و بیماریهای کبدی ( سیروز ) دیده می شود.
همچنین عدم در ارتباط با سوء تغذیه ، بری بری ( کمبود ویتامین B1 ) ، کمبود پروتئین و گرسنگی مزمن مشاهده می شود. در بیماران مبتلا به ناراحتی های کلیوی و کبدی ، کاهش آلبومین خون . عامل عمده ای در پیدایش حالت عدم است. همچنین عدم مشاهده شده در سوختگی ها، به خاطر از دست دادن پروتئین های پلاسما و افزایش قابلیت نفوذ دیواره ای موی‌رگ ها است.
ادم در بیشتر موارد در بخش مایع خارج سلولی ایجاد می شود، اما می توان مایعات داخل سلولی را هم درگیر کند .
احتباس مایعات گاهی اوقات در اثر آلرژی ( حساسیت) رخ می دهد و برخی زنان قبل از عادت ماهانه در هر ماه نیز ممکن است دچار ادم شوند بعلاوه احتباس مایعات می توانند در نتیجه عدم توانایی پروتئین از دستگاه گوارش باشد و یا به علت عوارض جانبی بعضی از داروها و یا در نتیجه عدم تحرک به مدت طولانی ( بستری شدن طولانی ) رخ دهد.
تمامی این حالت ها و شرایط باید توسط پزشک معالج مورد بررسی قرار گیرد.
عمده ترین علایم عدم، افزایش ناگهانی وزن ، پف آلودگی صورت و چشم ها، تورم مچ و حتی دست ها است.
ادم ناشی از نارسایی قلبی نارسایی قلب یکی از جدی ترین و شایع ترین علت های ادم است . قلب نارسا نمی تواند خون را به حد طبیعی از سیاه رگ ها به درون سرخ رگ ها تلمبه بزند. بنابراین منجر به افزایش فشار درون موی‌رگ ها و خروج بیشتر مایع از دیواره آن ها و در نتیجه بروز ادم می شود.
ادم ناشی از احتباس کلیوی نمک و آب
قسمت بیش تر کلرید سدیم ( نمک) که وارد خون می شود، در بخش خارج سلولی می ماند و تنها قسمت کوچکی از آن وارد سلولها می شود. بنابراین در آن دسته از بیماریهای کلیوی که دفع ادراری نمک و آب مختل می شود ، مقدار زیادی کلرید شدیم و آب به مایع خارج سلولی اضافه می شود. مقدار زیادی از این محلول ، از خون به درون فضاهای میان بافتی نشت می کند ، اما قسمتی از آن هم می ماند. این مایع اضافی به طور عمده سبب افزایش بیش‌تر حجم مایع میان بافتی ( ادم خارج سلولی) افزایش فشار خون ناشی از افزایش حجم خون می شود.
ادم ناشی از کاهش پروتئین های خون
کاهش غلظت پروتئین ها به هر علتی از سوء تغذیه و یا ناراحتی های کبدی، سبب ادم می شود.
علاوه بر موارد فوق علت های دیگری که سبب بروز ادم می شوند ، عبارت‌ انداز : گرمای بیش از حد بدن ، کم کاری دستگاه عصبی خودکار، سوختگی ها، زخم ها، عفونت های باکتریایی. کمبود ویتامین ها بویژه ویتامین C ، سرطان ها و برخی اعمال جراحی .
در رابطه با نحوه درمان عدم باید گفت که نوع درمان، وابسته به علت و وجود آورنده احتباس مایعات است، لذا با توجه به حالت بوجود آورنده ادم ، پروتئین، مایعاتو یا دریافت مواد معدنی از جمله سدیم تعدیل می شود و احتباس مایعات با محدودیت دریافت کلرید سدیم ( نمک ) و افزایش دریافت پتاسیم تقلیل می یابد .
در موارد خاص از قبیل ناراحتی های کلیوی و قلبی، مصرف داروهای مدر تحت نظر پزشک صورت می گیرد که این خود ، نیاز به توجه خاص تغذیه ای دارد .
چه غذاهایی مفید هستند ؟
ـ ماست تازه می تواند تعداد باکتری های تولید کننده هیستامین در روده را کاهش دهد .
هیستامین می تواند سبب احتباس مایعات به طور موضعی شود، لذا کاهش تولید آن گاهی برای پیش‌گیری از ادم است .
ـ موز و سایر میوه ها و سبزیجات تامین کننده پتاسیم هستند و 400 گرم ( حدود5 واحد)
از این مواد غذایی به طور روزانه باید مصرف شود ـ پتاسیم در پیش‌گیری در احتباس مایعات مفید است .
ـ مرغ، ماهی تازه و گوشت قرمز منابع پروتئینی حاوی سدیم کم هستند. ماکارونی، رشته ها ، سیب زمینی، جو دوسر و برنج منابع کربوهیدراتی ( مواد قندی و نشاسته ای ) خوب و کم سدیم هستند.
چای و قهوه حاوی کافئین هستند که مدر می باشند . یک فنجان در صبح به دفع مایعات اضافی که می توانند در طی شب تشکیل شوند، کمک می کند .
ـ مرکبات کا منابع غنی ویتامین C هستند به استحکام دیواره مویرگ ها و رگ ها کمک می کند و مانع نشست مایعات از درون رگ ها و بروز ادم می گردند. در تابستان که دست رسی به پرتقال و نارنگی محدود می شود استفاده از لیموترش تازه در کنار غذا توصیه می گردد.
ـ توت ها بخصوص شاتوت غنی از آنتوسیاندین ها است . این مواد شیمیایی گیاهی، سبب استحکام دیواره ای رگ ها می شود و بدین ترتیب مانع بروز ادم می گردند.
از چه غذاهایی پرهیز کنیم؟
ـ گوشت نمک سود شده ، سوسیس، کالباس و فرآورده های گوشتی آماده مصرف ، مصرف غذاهای کنسرو شده از جمله کنسرو سبزیجات، و بسیاری از غذاهای فرآیند شده بسته بندی، غنی از سدیم به صورت نمک افزودنی هستند که سبب احتباس مایعات می شود. لذا از مصرف چنین غذاهایی باید پرهیز شود.
ـ رعایت تنوع و تعادل در رژیم غذایی، و پرهیز از افزودن نمک اضافی هنگام طبخ خانگی غذاها نیز توصیه می شود.
چند نکته
کاهش هر گونه وزن اضافی از طریق کاهش دریافت انرژی و ورزش کردن ، به بر طرف شدن علائم کمک می کند.
مصرف چای کم رنگ قبل از بروز عادت ماهانه، از ایجاد ادم ناشی از تغییرات هورمونی در این دوران می کاهد.