(892 مجموع کلمات موجود در متن) (1897 بار مطالعه شده است)
سویا به نام های عمومی Soya، Soybean،Soy و نام علمی GlycineMAX در جهان مشهور است. این گیاه از خانواده نخود(Leguminosne) بوده و نیام های آن حاوی 4 دانه بوده که به رنگهای زرد تا قهوه ای دیده می شوند. همین دانه ها که حاوی روغن و پروتئین قابل توجهی هستند
((سویا)) خوانده می شوند.
تاریخچه: سویا حداقل 1100 سال قبل از میلاد مسیح در چین کشت می شده است. سویا به عنوان یکی از محصولات مهم چین به وسیله یکی از امپراتورها شرح داده شده است. سویا جهت کشت، در گذشته به ژاپن، اروپا و بعد در سال 1800 میلادی به آمریکا برده شده است و در حال حاضر در بسیاری از نقاط جهان در حال کشت است. هم اکنون آمریکا 49 درصد از سویای مورد احتیاج جهان را تولید می کند.
ترکیبات مهم موجود در سویا
دانه های سویا دارای ارزش غذایی بالایی است، به طوری که حاوی حدود 25 درصد روغن، 24 درصد قند و حدود 50 درصد پروتئین می باشد. اسیدهای چرب مهم تشکیل دهنده روغن سویا شامل لینولئیک( تا 55 درصد)، پالمیتیک( تا 9 درصد) و استئاریک( تا 67 درصد) و چند اسید چرب دیگر است. هم چنین سویا حاوی مواد معدنی مهمی از جمله کلسیم، آهن، و پتاسیم، اسید آمینه های مختلف و انواع ویتامین ها است. سویا هم چنین یکی از منابع مهم الیاف (فیبر) گیاهی است. سویا حاوی ترکیباتی به نام Isoflavones (ایزوفلاون ها) می باشد که از نظر اسکلت ساختمانی مشابه استروژن های طبیعی هستند که به نام فیتواستروژن ها نامیده می شوند. این ترکیبات دارای اثرات خوب ضد سرطانی بوده و از این نظر دارای اهمیت است.
استفاده به عنوان تغذیه
سویا یکی از مواد تغذیه ای است که استفاده از آن در فرهنگ اقوام آسیایی به هزاران سال می رسد. در تغذیه این اقوام به طور متوسط حدود 50 گرم از سویا در روز مصرف
می شود. این میزان نزدیک به ده برابر مصرف در اقوام اروپایی است. محصولات مختلف سویا که امروز در دسترس هستند شامل: شیر سویا، آرد سویا، پنیر حامل سویا که شبیه کیک بوده و غنی از پروتئین و کلسیم است. خمیرهای تخمیر شده سویا، سس سویا، روغن سویا، نوشابه سویا و پروتئین های خالص شده سویا که در صنایع گوشت مصرف میشوند از دیگر محصولات تهیه شده از سویا هستند. از دیگر مصارف سویا استفاده از آن در غذای نوزادان است( بعضی از نوزادان نسبت به سویا حساسیت دارند که نمی توانند از این گونه محصولات استفاده کنند).
خواص مهم سویا
خاصیت ضد سرطانی :
سویا یکی از مواد غذایی است که دارای خاصیت خوب ضد سرطانی می باشد. خاصیت ضد سرطانی سویا در ارتباط با ماده ای به نام GENISTEIN بوده که حاصل هیدرولیز ایزوفلاونها است. یک تحقیق نشان می دهد که آمار سرطان سینه در زنان آسیایی کمتر از مناطقی است که از سویا به میزان خیلی کم تر از آسیا مصرف می کنند. هم چنین تحقیقی دیگر نشان داده است که سرطان پروستات در مردان آسیایی که از سویا استفاده می کنند به مراتب کمتر از مردان اروپایی و آمریکای شمالی است.
اثرات مثبت سویا در یائسگی و پوکی استخوان:
زنان در سنین یائسگی اکثراً از کاهش شدید استروژن و عواقب به دست آمده، رنج می برند. تاکنون در بسیاری از نقاط جهان هورمون درمانی را بهترین راه این کمبود می دانستند ولی با توجه به اثرات جانبی هورمون های شیمیایی استفاده از داروهای گیاهی و مکمل های حاوی فیتو استروژن توصیه می شوند. البته سویا نمی تواند جایگزین داروهای گیاهی گردد، ولی به عنوان یک تغذیه مکمل می تواند در کمک به کاهش مشکلات زنان یائسه موثر باشد. در یک تحقیق نشان داده شده است که گر گرفتگی و تعریق زمان یائسگی و پوکی استخوان که از عوارض یائسگی می باشند می تواند با خوردن حدود 45 گرم سویا در روز کاهش یابد. این مطالعه نشان می دهد که 45 درصد از زنان مصرف کننده این میزان سویا به نتایج نسبتاً خوبی دست یافته اند.
اثرات مثبت سویا در بیماری های قلبی – عروقی:
مصرف بالای سویا در آسیا باعث کاهش امراض قلبی –عروقی در افراد این منطقه شده است. تحقیقات مختلف در زنان و مردان مصرف کننده سویا نشان داده است که سطح چربی و کلسترول خون آنها در حدی است که مشکلات قلبی –عروقی آنها به مراتب کمتر از افراد مصرف کننده رژیم های دیگر است.
اثرات مثبت در کارایی دستگاه گوارش:
مصرف رژیم حاوی سویا در عمل هضم و جذب کمک موثر کرده و فیبرهای(الیاف) آن
می توانند در جلوگیری از یبوست و کاهش عوارض سوء هاضمه نیز موثر باشد. هم چنین تحقیقی دیگر که بر روی 44 نوزاد صورت گرفته نشان داده است که فرمول های تهیه شده از فیبرهای سویا به عنوان مکمل غذایی، ابتلاء به اسهال مکرر آن ها را کاهش می دهد.
محدودیت های مصرف سویا
با وجود یک تحقیق بر روی 164 نفر مصرف کننده سویا نشان داده است که تحمل به محصولات سویا در آنها خوب و عالی بوده است، ولی در موارد بسیار محدود ممکن است با محدودیت مصرف مواجه باشد. مثلاً تنفس آلودگی های سویا در بعضی افراد مبتلا به آسم ممکن است باعث تشدید ناراحتی آن ها شود. هم چنین ممکن است بعضی افراد نسبت به پروتئین های سویا حساسیت داشته باشند که باید پس از مشخص شدن، در مصرف آن دقت کنند. ایزوفلاون های سویا ممکن است باعث جلوگیری از تولید هورمون تیروئید و در نتیجه ایجاد عوارض کم کاری تیروئید گردد. این موضوع در حیوانات، مطالعه شده ولی گزارشی از این موضوع در مطالعات انسانی تاکنون به چاپ نرسیده است.
