تغذيه در ديابت ( مرض قند)

(867 مجموع کلمات موجود در متن)
(3861 بار مطالعه شده است)  

در اين بيماري افزايش قند خون در بيمار همراه دفع قند در ادرار بوده ، عوارض مختلف ايجاد مي كند از جمله:

عوارض قلبي- عروقي، افزايش فشار خون، نارسايي كليه ، عوارض چشمي و حتي كوري، عوارض عصبي و زخم هاي ديابتي در پاها كه مي تواند منجر به قطع عضو شود.

بيماري ديابت عمدتا در دو گروه از افراد ديده مي شود:

1- ديابت وابسته به انسولين يا جوانان اكثرا قبل از 40 سالگي بروز مي كند. ( ديابت نوع 1 )

2- ديابت غير وابسته به انسولين يا بزرگسالان كه اكثرا بعد از 40 سالگي ظاهر مي شود .( ديابت نوع 2)

در اكثر موارد ديابت جوانان ، كودك يا جوان ، با لاغري همراه ديگر علائم ديابت مانند پر ادراري ، پر خوري، پر نوشي ، گاهي كما اسيدوتيك مراجعه مي كند. اين سنين سن رشد فرد است و بايد كاهش وزن او همراه درمان بيماري جبران شود و كالري ، پروتئين، ويتامين و املاح به اندازه كافي جهت رشد  مناسب و وزن ايده آل به بيمار رسانده شود.

مصرف غذا و دفعا ت آن بايد با زمان و دفعات تزريق انسولين تنظيم شود تا عارضه كاهش قند خون كه خطرناك است براي بيمار ايجاد نشود و همچنين كنترل قند خون مناسبي حاصل گردد .

براي دست يابي به اهداف ذكر شده مشورت با پزشك معالج و مشورت مكرر با كارشناس تغذيه ضروري است.

در ديابت بالغين اغلب موارد بيمار با چاقي مراجعه كرده ، كاهش وزن مي تواند به مهار بهتر بيماري كمك كند و گاهي حتي بدون نياز به دارو به تنهايي يا همراه با ورزش مي تواند منجر به درمان بيماري و طبيعي شدن قند خون فرد شود .

جهت كاهش بافت چربي ( لاغر شدن) كاهش متوسط كالري مصرفي روزانه به ميزان 500-250 كيلوكالري و نيز افزايش فعاليت بدني ( ورزش) كمك كننده است.

در بين غذاها موادقندي – نشاسته اي ، چربي ها، پروتئين ها ، منبع پروتئين هستند. بايد به كاهش متناسب مصرف انها وزن ايده آل به دست آيد.

50-60 درصد كالري روزانه بايد از مواد قندي – نشاسته اي تامين  شود كه البته بر دو دسته اند:

1- كربوهيدراتهاي ساده ( قندها) مثل : شكر، عسل، شيريني جات، شربت ها ، خرما اين مواد به سرعت در بدن باعث افزايش قند خون مي شوند و بايد از خوردن آنها پرهيز شود.

2- كربوهيدراتها تركيبي ( نشاسته ها ) مثل نان ، برنج، سيب زميني، انواعي از شيريني جات، ماكاروني كه سرعت افزايش قند خون توسط آنها متوسط است و مصرف آنها بايد طبق برنامه غذايي تنظيم شود.

فيبرها تركيبات پلي ساكاريدي هستند كه در نان هاي سبوس دار، نان جو ، سبزيجات ، ميوه ها وجود دارند. فيبر ها قابل هضم و جذب در دستگاه گوارش انسان نبوده، وجود آنها در برنامه غذايي باعث پرحجم شدن غذا و احساس سيري شده ، در ضمن در جلوگيري از يبوست مفيد بوده، خاصيت ضد سرطان دستگاه گوارش براي آنها ذكر شده است. سبزيجات از جمله كاهو محدوديت مصرف در افراد ديابت ندارند. ميوه ها، مواد غذايي حاوي سبوس بايد طبق جداول كالري مصرف شوند.

20-30 % كالري روزانه بايد از چربي ها تامين شود كه توصيه مي  شود. از چربي هاي اشباع شده( چربي هاي حيواني، كره، تخم مرغ) تاحد ممكن كم استفاده شود و از چربي هاي غير اشباع كه حاوي كلسترول نيستند( روغن ذرت، آفتابگردان، سويا، زيتون) استفاده شود. هر چربي كه در گوشت قرمز ( گوساله ، گوسفند ...) گوشت سفيد ( مرغ، وديگر پرندگان) ديده مي شود جدا شده دور ريخته شود.

از ماهيان كه چربي امگاه ، مفيد، در آنها وجود دارد حتما در برنامه غذايي گنجانده شود. تا آنجا كه ممكن است غذاها سرخ نشود، گوشت، مرغ، ماهي حتي الامكان به صورت كبابي يا آب پز و يا تنوري( فر) تهيه شود.

در صورت اجبار غذا با كمترين مقدار روغن سرخ شود.

از شير و ماست كم چرب يا بدون چربي استفاده شود. از كره و خامه يا پنير كه چربي بالايي دارند استفاده نشود.

در صورتي كه شير كم چربي در دسترس نباشد مي توان شير را جوشاند و چربي روي آن را جدا كرد از ان شير مي توانيد ماست يا پنير كم چرب تهيه كرد.

10-15 % كالري روزانه بايد از پروتئين ها تامين شود كه بهتر است از هر  دو نوع پروتئين هاي گياهي و حيواني باشد.

از آنجا كه در بيماران دچار بيماري قند- فشار خون بالا شيوع دارد بايد از رژيم حاوي حداقل نمك استفاده شود.

لازم است جهت تامين ويتامين هاي گروه B به اندازه كافي سبزيجات و ميوه جات مصرف شود.

چند نكته قابل ذكر است:

وزن ايده آل خود را حفظ كنيد ( همه افراد چه ديابتيك چه سالم)

در تعيين رژيم غذايي ديابتيك از پزشك معالج يا متخصص تغذيه راهنمايي بخواهيد.

رژيم غذايي افراد ديابتيك غذاي كاملي است و همه افراد خانواده مي توانند از آن استفاده كنند.

در صورتي كه در ميهماني شركت داريد يا خود ميزبانيد مصرف يكبار هراز چند گاه از شيريني ، شربت به مقدار متعادل بلامانع است.

مغزها مانند گردو- فندق- بادام و ديگر اجيل ها به عنوان منبع چربي هستند مصرف آن بلامانع است ولي بايد به مقدار متعادل و يا محاسبه كالري مصرف شوند و شور نباشند.

از مربا ها و شيريني و نوشابه هاي گازدار كه با قندهاي مصنوعي درست شده اند استفاده كنيد.